Schiedam gaat voor een gezonde start!

Integrale aanpak van gezondheidsachterstanden rondom de geboorte

Samenvatting

Schiedam startte in 2011 met een aanpak voor een gezonde start. Belangrijkste redenen daarvoor waren de hoge babysterfte en het grote aantal kinderen dat te vroeg of met een te laag geboortegewicht werd geboren. Bij de start van het project analyseerde Schiedam met het Erasmus MC (HP4All) de cijfers rondom babysterfte in de hoog-risico-wijken en betrok diverse partners: District Verloskundig Platform Rijnmond (huisartsen, verloskundigen, gynaecologen, verpleegkundigen, kraamverzorgenden), Vlietland ziekenhuis, zorgverzekeraar DSW, Centrum Jeugd en Gezin Rijnmond, GGD Rijnmond, en stichting Voorlichters Gezondheid. Men werkte daarna aan een goede samenwerking met deze partners, de benodigde interventies en maakte een start met het uitwerken van zgn. zorgpaden. Het bereiken van risicogroepen stond steeds centraal (m.n. vrouwen in armoede en migranten vrouwen).

In de Schiedamse aanpak is veel aandacht voor het delen van kennis over ‘gezond zwanger worden’ voor diverse doelgroepen en professionals in de wijken. Hiervoor zijn speciale voorlichters/trainers actief. Zij werken met spelvormen en beeldmateriaal en faciliteren uitwisseling tussen vrouwen. De informatie is zoveel mogelijk op maat en sluit aan op tradities en culturele gebruiken van de doelgroepen. Ook werden verschillende professionals (huisartsen, praktijkondersteuners, CJG en kraamverzorgenden) door hen getraind om gezond zwanger worden te bespreken. Hiervoor is de toolkit ‘een goed begin voor ieder kind’ ontwikkeld.

In het begin richtte de aanpak zich vooral op huisartsen, verloskundigen en gynaecologen. Daarna werd ook de kraamzorg en het CJG betrokken. Het belangrijkste doel van de aanpak in Schiedam is een gezonde start door het medische domein en sociale domein met elkaar te verbinden. Momenteel worden stappen gezet om meer samen te werken met de sociale wijkteams. De gemeente faciliteert en stimuleert de samenwerking in de wijken.

Wat werkt goed? Wat kan beter?

  • Een startbijeenkomst organiseren met stakeholders die een rol hebben bij de geboortezorg: huisartsen, verloskundigen, gynaecologen, Centrum Jeugd en Gezin, verpleegkundigen, kraamverzorgenden, ziekenhuis, zorgverzekeraar, GGD en beleidsambtenaren.
  • Thema agenderen bij het algemeen bestuursoverleg van de GGD en de gemeenten.
  • Voorlichters Gezondheid inschakelen om bewoners én professionals te bereiken.
  • Gestructureerde vroegsignalering, ook naar persoonlijke leefomstandigheden (bijvoorbeeld: woonsituatie of schulden) van de zwangere.
  • Stop veel tijd en budget in PR (of genereer free publicity) om draagvlak te creëren, bijvoorbeeld via bijeenkomsten en door lokale media te benaderen.
  • Vooroordelen wegnemen over de doelgroep bij lokale partners en eigen collega’s. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat vooral autochtonen die in armoede en een sociaal isolement leven, hulp nodig hebben.
  • Inzetten van de kinderwensspreekuur, waar vrouwen (en hun partners) met een kinderwens advies kunnen krijgen over gezond zwanger worden.
  • Organiseren van aandacht voor interconceptiezorg via de jeugdgezondheidszorg. Hier komen (bijna) alle ouders met hun jonge kinderen. Dit biedt kansen om hen te vragen naar een nieuwe kinderwens en in gesprek te gaan over gezond zwanger worden.
  • Gratis preconceptievoorlichtingen en anticonceptielessen aanbieden aan scholen, jongeren en volwassenen. 

Wat kan beter?

  • De financiële samenwerking tussen het medische en sociale domein.
  • Zorg voor continue aandacht en inzet om de risicogroepen te bereiken.
  • Meer aandacht voor (culturele) achtergronden.
  • Meer aandacht voor jonge vrouwen die onbedoeld zwanger zijn.
  • Meer aandacht voor taboes om het te hebben over zwanger worden.
  • Emancipeer mannen en betrek hen bij gezonde zwangerschap.
  • Het onderwerp op de politieke agenda houden.

Zijn er al resultaten?

  • Grotere bewustwording over het belang van gezonde start en hoe samengewerkt kan worden.
  • Groot bereik van vrouwen: in de eerste fase van HP4All hebben de voorlichters 900 vrouwen bereikt. Sindsdien is het doel van de gemeente Schiedam om 300 vrouwen/mannen per jaar te bereiken.
  • Betrokkenheid van de moeder, tante, zus en ook de man van de (aanstaande) moeder. In veel culturen is het individu lid van een sterk sociaal netwerk. Dit netwerk heeft invloed op het gezonde gedrag van de zwangere. De voorlichters zetten de netwerk in om gezamenlijk preventief aan de slag te gaan.
  • Vroege bewustwording onder jongeren over preventie door samenwerking met scholen.
  • Duidelijke zorgpaden. Hiermee kunnen de zorgverleners (verloskundigen, kraamzorg en jeugdgezondheidszorg) makkelijk de juiste personen bij de gemeente of het sociaal domein vinden voor de vragen van de vrouw en omgeving. En hierdoor zijn de professionals uit de geboortezorg makkelijk te vinden voor professionals uit het sociaal domein
  • Bestuurlijke ondersteuning vanuit de gemeente voor dit thema.
  • 15 wethouders bespreken bij elk algemeen bestuursoverleg in de Regio Rijnmond de voortgang van dit thema.
  • Betrokkenheid van de zorgverzekeraars bij de Schiedamse aanpak voor een gezonde start. 
  • Bereidwilligheid onder zorgprofessionals zoals verloskundigen en huisartsen om multi-problematiek aan te pakken. Ook al zijn zij geen sociaal werker.

Werkt jouw gemeente ook aan een gezonde en kansrijke start voor ieder kind en wil je gebruik maken van de ondersteuning van de adviseurs van Pharos? Kijk dan hier voor meer informatie over het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start.  

Contact

Organisatie: Gemeente Schiedam
Naam: Shanty Badal
Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
HomeIntegrale aanpakInstrumentenNieuwsProgramma Gezond In...GIDS-gemeentenGemeenteraadsledenPraktijkvoorbeeldenBlogsPrikbordKalenderDeelnemers Inloggen