Schiedam gaat voor een gezonde start!

Integrale aanpak van gezondheidsachterstanden rondom de geboorte

Samenvatting

Schiedam startte in 2011 met een aanpak op gezonde start: Healthy Pregnancy 4 All (HP4All). Belangrijkste reden daarvoor was de hoge babysterfte en het grote aantal kinderen dat te vroeg of met een te laag geboortegewicht wordt geboren. Dit heeft niet alleen te maken met medische factoren. Ook niet-medische factoren zoals opleiding, inkomen, leef- en omgevingsomstandigheden (armoede, schulden en slechte huisvesting) en psychosociale problematiek zijn van grote invloed.

Bij de start van het project analyseerde Schiedam met het Erasmus MC de cijfers rondom babysterfte in de hoog-risico-wijken en betrok de gemeente lokale partners: District Verloskundig Platform Rijnmond (huisartsen, verloskundigen, gynaecologen, verpleegkundigen, kraamverzorgenden), Vlietland ziekenhuis, zorgverzekeraar DSW, Centrum Jeugd en Gezin Rijnmond, GGD Rijnmond, stichting Voorlichters Gezondheid en Erasmus MC.

Schiedam benutte de kennis van het onderzoeksprogramma HP4All bij samenwerking tussen gemeente en geboortezorg en bij de ontwikkeling van de benodigde interventies en zorgpaden. Zo werden voorlichters gezondheid ingezet op scholen en bij het trainen van professionals zoals huisartsen, praktijkondersteuners, CJG en kraamverzorgenden. De voorlichters gaven in de wijk groepsvoorlichting aan vrouwen en mannen over gezond zwanger worden

In de eerste fase richtte het project zich vooral op huisartsen, verloskundigen en gynaecologen. In de vervolgfase werd ook de kraamzorg en het CJG betrokken. De aanpak kon vanaf de start rekenen op bestuurlijke steun van het college. Wethouder Patricia van Aaken (Zorg & Welzijn, Ouderenbeleid en Jeugd & Onderwijs) was, en is, een belangrijke ambassadeur.

Nieuwe doelen van Schiedam

Schiedam wil aansluiten bij het door minister Hugo de Jonge aangekondigde landelijke programma ‘Kansrijke Start’.  Het belangrijkste doel van Schiedam is een breed netwerk rondom (aanstaande) ouders door het medisch domein en sociaal domein met elkaar te verweven. En door het bespreken van ontschotten met partners. Schiedam zet stappen om nog meer samen te werken in de wijken, bijvoorbeeld met sociale wijkteams.

Wat werkt goed? Wat kan beter?

  • Startbijeenkomst organiseren met stakeholders die een rol hebben bij de geboortezorg: huisartsen, verloskundigen, gynaecologen, Centrum Jeugd en Gezin, verpleegkundigen, kraamverzorgenden, ziekenhuis, zorgverzekeraar, GGD en beleidsambtenaren.
  • Thema agenderen bij het algemeen bestuursoverleg van de gemeenschappelijke regeling GGD en de gemeenten.
  • Voorlichters Gezondheid inschakelen om bewoners én professionals te bereiken.
  • Voorlichtingen laten aansluiten op tradities en culturele gebruiken van doelgroepen.
  • Gestructureerde vroegsignalering, ook naar persoonlijke leefomstandigheden (bijvoorbeeld: woonsituatie of schulden) van de zwangere.
  • Stop veel tijd en budget in PR (of genereer free publicity) om draagvlak te creëren, bijvoorbeeld via bijeenkomsten en door lokale media te benaderen.
  • Vooroordelen wegnemen over de doelgroep bij lokale partners en eigen collega’s. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat vooral autochtonen die in armoede en een sociaal isolement leven, hulp nodig hebben.
  • Inzetten van de kinderwensspreekuur, waar vrouwen (en hun partners) met een kinderwens advies kunnen krijgen over gezond zwanger worden.
  • Organiseren van aandacht voor interconceptiezorg via de jeugdgezondheidszorg. Hier komen (bijna) alle ouders met hun jonge kinderen. Dit biedt kansen om hen te vragen naar een nieuwe kinderwens en in gesprek te gaan over gezond zwanger worden.
  • Gratis preconceptievoorlichtingen en anticonceptielessen aanbieden aan scholen, jongeren en volwassenen. 

Wat kan beter?

  • Stimuleer gedragsverandering bij de doelgroep door gebruik van aangepast (beeld) materiaal,  voorlichting op plaatsen waar mensen komen, of in de vorm van vraag-en-antwoord-spellen.
  • Meer samenwerking tussen het medische en sociale domein. 
  • Meer onder de aandacht brengen van het thema gezonde start  bij raadsbijeenkomsten.
  • Zorg voor continue aandacht en inzet om de juiste doelgroepen te bereiken.
  • Meer aandacht voor culturele achtergronden.
  • Meer aandacht voor jonge vrouwen die ongewenst zwanger zijn.
  • Meer aandacht voor taboes om het te hebben over zwanger worden.
  • Emancipeer mannen en betrek hen bij gezonde zwangerschap.

Zijn er al resultaten?

  • Grotere bewustwording over het belang van gezonde start en hoe samengewerkt kan worden.
  • Groot bereik van vrouwen: in de eerste fase van HP4All hebben de voorlichters 900 vrouwen bereikt. Sindsdien is het doel van de gemeente Schiedam om 300 vrouwen/mannen per jaar te bereiken.
  • Betrokkenheid van de moeder, tante, zus en ook de man van de (aanstaande) moeder. In veel culturen is het individu lid van een sterk sociaal netwerk. Dit netwerk heeft invloed op het gezonde gedrag van de zwangere. De voorlichters zetten de netwerk in om gezamenlijk preventief aan de slag te gaan.
  • Vroege bewustwording onder jongeren over preventie door samenwerking met scholen.
  • Duidelijke zorgpaden. Hiermee kunnen de zorgverleners (verloskundigen, kraamzorg en jeugdgezondheidszorg) makkelijk de juiste personen bij de gemeente of het sociaal domein vinden voor de vragen van de vrouw en omgeving. En hierdoor zijn de professionals uit de geboortezorg makkelijk te vinden voor professionals uit het sociaal domein
  • Bestuurlijke ondersteuning vanuit de gemeente voor dit thema.
  • 15 wethouders bespreken bij elk algemeen bestuursoverleg in de Regio Rijnmond de voortgang van dit thema.
  • Betrokkenheid van de zorgverzekeraars bij de Schiedamse aanpak voor een gezonde start. 
  • Bereidwilligheid onder zorgprofessionals zoals verloskundigen en huisartsen om multi-problematiek aan te pakken. Ook al zijn zij geen sociaal werker.

Lees ook het interview ‘Waar je wieg staat, bepaalt je kans op een goede gezondheid’ met hoogleraar verloskunde en gynaecologie Eric Steegers van Erasmus MC. Hij is de initiatiefnemer van het onderzoeksprogramma Healthy Pregnancy 4 All.

Contact

Organisatie: Gemeente Schiedam
Naam: Shanty Badal
Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
HomeIntegrale aanpakInstrumentenNieuwsProgramma Gezond In...GIDS-gemeentenGemeenteraadsledenPraktijkvoorbeeldenBlogsPrikbordKalenderDeelnemers Inloggen