Kennis uitwisselen over armoede en gezondheid werkt!

Onlangs mocht ik in GIDS-gemeente Vianen een lunchlezing geven met als thema ‘Signaleren en bespreekbaar maken van armoede en schulden’. In Vianen leeft bij verschillende partijen de behoefte aan meer info over dit thema. Armoede in Nederland is groot, maar de bereidheid om deze aan te pakken ook, net als in Vianen. Bij deze lunchlezing waren zowel vrijwilligers en werkers aanwezig van onder andere Schuldhulpmaatje, Stichting Leergeld, jongerenwerk, Wijkwinkel, consultatiebureau, sociaal team en twee wethouders. Iedereen ziet andere signalen van armoede en schuldenproblematiek. Het uitwisselen van de kennis over signalen, maar ook ervaren knelpunten en mogelijke aanpakken, maken dat effectievere aanpak van verborgen armoede binnen handbereik is.

De cijfers
Als we het hebben over armoede en schulden in Nederland, dan hebben we het over:

  • 1.200.000 Nederlanders die minder hebben te besteden dan het niet-veel-maar-toereikend-criterium (1). Een criterium van het Sociaal Cultureel Planbureau, waarbij rekening wordt gehouden met de minimale onvermijdbare uitgaven zoals voedsel, kleding en wonen aangevuld met een klein bedrag voor zeer wenselijke uitgaven, zoals lidmaatschap van een sportclub of een keer een dagje weg.
  • Voor een alleenstaande is dit bedrag € 1.063 per maand. Bij het inkomen wordt gekeken naar het besteedbaar inkomen. Er wordt geen rekening gehouden met eventuele schulden en afbetalingsregelingen die mensen hebben. En juist deze schulden zorgen voor veel verborgen armoede.
  • Bijna 1 op de vijf Nederlandse huishoudens heeft te maken met (een risico op) problematische schulden (2). Dit betekent dat ze regelmatig brieven én bezoekjes krijgen van deurwaarders, zodat ze geen geld voor leuke dingen hebben en soms zelfs geen geld hebben voor noodzakelijke dingen zoals gezond eten.

Armoede en gezondheid
U vraagt zich wellicht af, wat is dan de relatie tussen armoede en gezondheid? Er zijn twee verbanden. Langdurige ziekte leidt vaak tot armoede. Het inkomen daalt en de zorgkosten stijgen. Dit maakt dat mensen die chronisch ziek zijn vaak minder geld te besteden hebben. Andersom leidt armoede tot ongezondheid (3). Door geldgebrek is er minder geld voor gezonde voeding, gaan mensen minder snel naar de dokter en is er minder geld voor bijvoorbeeld sporten. Schulden en armoede geven ook veel stress en veel stress leidt vaak tot gezondheidsklachten.

Kennis uitwisselen
De belangrijkste les die ik uit de lezing heb gehaald, is dat delen van informatie onderling van essentieel belang is. Niet op klantniveau, maar juist het delen van signalen en knelpunten, zodat anderen ook de signalen kunnen oppikken en gezamenlijk naar passende oplossingen kan worden gezocht. Enkele signalen van armoede en schulden die ter sprake kwamen zijn:

•           Hyperfocus op geld / kosten
•           Onverzorgd uiterlijk of huis
•           Meerdere baantjes, veel overwerken
•           Bij kinderen: geen schoolspullen, weinig of geen eten mee

Voor één van de deelnemers was de belangrijkste les het inzicht in wat stress doet met een cliënt en hoe machteloos een cliënt dus soms is door deze stress.

Direct resultaat
De lunchlezing in Vianen leverde direct resultaten op. Het bespreken van de signalen met elkaar waren aanvullend die mensen afzonderlijk wellicht kennen. Teamleden en partners hebben deze informatie meteen al kunnen toepassen in de dagelijkse praktijk. Tijdens vaststaande overleggen en casuïstiek besprekingen wordt er terug gegrepen op deze lunchlezing.

Meer informatie over armoede, schulden en gezondheid: Jungmann & van der Veer. (2016). Impact van financiële problemen op gezondheid. En wat de zorgprofessional te doen staat. 

Over de auteur
Tamara Madern is lector Schuldpreventie en vroegsignalering aan de Hogeschool Utrecht. Zij werkt daarnaast als zelfstandig adviseur en trainer. In 2015 promoveerde zij aan de Universiteit Leiden op het thema ‘financieel gedrag van mensen met schulden’. Zij werkte van 2003 tot en met 2015 bij het Nationaal Instituut Budgetvoorlichting.

(1) SCP. (2016). Armoede in kaart. http://digitaal.scp.nl/armoedeinkaart2016/

(2) Westhof, F.M.J., Ruig, L. de, & Kerckhaert, A. (2015). Huishoudens in de rode cijfers 2015. Over schulden van Nederlandse huishoudens en preventiemogelijkheden. Zoetermeer: Panteia. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2015/11/27/bijlage-2-huishoudens-in-de-rode-cijfers-2015

(3) Jungmann & van der Veer. (2016). Impact van financiële problemen op gezondheid

En wat de zorgprofessional te doen staat. http://www.platform31.nl/nieuws/de-impact-van-financiele-problemen-op-gezondheid

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Helder geschreven stuk @Tamara Madern. Belangrijk onderwerp, goed dat je aandacht schenkt aan de relatie tussen armoede en gezondheid.

Ook bij andere GIDS gemeenten zie ik meer en meer aandacht voor en interesse in dit thema. Hartstikke bedankt voor deze uitgebreide post, en hopelijk komen we elkaar ergens tegen! Groeten, Annelies Acda (adviseur Gezond In.../Pharos)

Functie(s): Adviseur Gezond In...
Organisatie: Pharos
Functie(s): Projectleider
Organisatie: Pharos
Organisatie: Gilde Vakmanschap
HomeIntegrale aanpakInstrumentenNieuwsProgramma Gezond In...GIDS-gemeentenPraktijkvoorbeeldenBlogsPrikbordKalenderDeelnemers Inloggen