Werkbezoek Hatert: gezonde leefomgeving samen met inwoners

Hoe zorg je ervoor dat een wijk zich ontwikkelt tot een gezonde leefomgeving, samen met de mensen die er wonen? Die vraag stond centraal tijdens het GezondIn-werkbezoek aan Hatert in Nijmegen op 11 november.

Hatert is een wijk waar de gemeente werkt aan verschillende sociale en ruimtelijke opgaven. Zo wordt geïnvesteerd in een groenere, veiligere en klimaatbestendige openbare ruimte, met meer aandacht voor voetgangers, spelen, bewegen en ontmoetingsplekken. De ambitie is om deze fysieke ontwikkelingen te verbinden met sociale opgaven en de gezondheid en leefbaarheid in de wijk te versterken.

Tijdens het werkbezoek keken we niet alleen naar de uitdagingen, maar juist ook naar de goede voorbeelden en ontwikkelingen die in Hatert al zichtbaar zijn. Ook brachten experts andere goede voorbeelden in vanuit het land. Wat kunnen andere gemeenten hiervan leren en welke lessen zijn breder toepasbaar bij het werken aan een gezonde leefomgeving? Dat vraagt om samenwerking tussen verschillende gemeentelijke afdelingen, maatschappelijke partners en bovenal met de inwoners zelf. Maar hoe organiseer je dat in de praktijk?

Bewonersparticipatie: aansluiten én aanbellen

Hoe zorg je ervoor dat niet alleen de meest mondige of actieve bewoners worden gehoord? Een belangrijke les is om zowel aan te sluiten bij wat er al is als actief op zoek te gaan naar mensen die je nog niet bereikt: aansluiten én aanbellen.

  • Sluit aan bij bestaande netwerken, activiteiten en plekken waar inwoners al komen.
  • Zoek bewoners actief op. Wacht niet tot mensen naar een bijeenkomst komen, maar ga de wijk in en bel aan.
  • Wees flexibel: organiseer bijvoorbeeld ook activiteiten in de avonduren en pas de participatievorm aan op wat inwoners nodig hebben.
  • Waardeer de tijd en inzet van bewoners, bijvoorbeeld met een passende vergoeding.
  • Kijk niet alleen naar bewoners als doelgroep, maar ook naar hun talenten, kwaliteiten en interesses. Ontdek waar iemand energie van krijgt en benut die kracht.

Begin met een gezamenlijke visie

Domeinoverstijgend samenwerken begint met een gezamenlijke basis. Zorg voor bestuurlijk draagvlak, een integraal plan voor de wijk en sturing vanuit de lijnorganisatie. Maak samen expliciet waarom je aan de wijk werkt en welke maatschappelijke opgaven je wilt aanpakken.

Een belangrijke valkuil is dat de verbinding tussen domeinen en met inwoners als aanvullend werk wordt gezien. Juist daarom is het belangrijk om het gezamenlijke doel centraal te stellen. Vergeet daarbij ook de maatschappelijke partners en inwoners niet. Werk vanuit aanvulling in plaats van concurrentie en benut elkaars kennis, netwerken en kwaliteiten. Ook lijkt het verbinden van domeinen soms een enorme opgave en waar begin je dan? We concludeerden dat het vaak een kwestie is van klein en met lef beginnen en daarna verder te gaan op waar de energie zit van beide kanten.

Het verbinden van de systeemwereld en de leefwereld kost tijd en vraagt om onderling vertrouwen. Tegelijkertijd willen inwoners ook snel resultaat zien. Zoek daarom naar mogelijkheden om relaties op te bouwen én tussentijds concrete resultaten te laten zien.

Placemaking: vertrek vanuit de gebruiker
Voor het thema placemaking schakelden we een expert uit ons netwerk in: bureau STIPO, dat gespecialiseerd is in het creëren van aantrekkelijke en levendige plekken. Samen verkenden we welke kansen er in Hatert liggen om de openbare ruimte aantrekkelijker te maken en ontmoeting, beweging en betrokkenheid te stimuleren. Denk aan meer groen, bankjes en schaduwplekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Ook kan de inrichting van straten en pleinen meer uitnodigen tot bewegen, bijvoorbeeld door ruimte te maken voor fietsers en de dominante aanwezigheid van auto’s te beperken.

Een belangrijk uitgangspunt van placemaking is: vraag bewoners wat zij belangrijk vinden, in plaats van zelf te vertellen wat belangrijk is.

  • Bouw voort op bestaande activiteiten en plekken. Benut bijvoorbeeld bestaande evenementen en ontmoetingsmomenten.
  • Zoek aansluiting bij de interesses en behoeften van bewoners.
  • Werk vanuit vertrouwen en betrek sleutelfiguren als ambassadeurs.
  • Kijk hoe bestaande plekken een sterkere buurtfunctie kunnen krijgen.
  • Maak kleine stappen en zorg dat verbeteringen zichtbaar worden.

Ook aan de slag met een Gezondinnovatielab in 2027?

Loop je binnen jouw gemeente tegen vraagstukken aan rondom een gezonde leefomgeving, gezondheidsverschillen of domeinoverstijgende samenwerking? En kun je daarbij wel wat extra kennis, inspiratie en een frisse blik gebruiken?

Ook in 2027 biedt GezondIn gemeenten de mogelijkheid om samen met experts en lokale partners te werken aan concrete doorbraken. Heb je interesse in een Gezondinnovatielab voor jouw wijk, buurt of regio? Neem contact op met Onno Klerk via o.klerk@pharos.nl