Kennisdossier - 22 juni 2026

Het nieuwe inspiratie- en werkboek Samen werken aan het verkleinen van gezondheidsverschillen in de leefomgeving

Auteurs: Annette Duivenvoorden, Jontsje Fennema, Margot Leegwater en Annelies Acda

Het Nieuwe GezondIn Inspiratie- en Werkboek van Pharos en Platform31 laat zien hoe belangrijk het is om samen met inwoners te werken aan een gezonde leefomgeving. Zo kun je gezondheidsverschillen in kwetsbare wijken verkleinen. Het boek biedt een bundeling van actuele inzichten, praktijkvoorbeelden en direct toepasbare werkvormen. Het is een handig hulpmiddel voor beleidsmakers, professionals en partners in het fysieke en sociale domein.

Waar je woont, bepaalt nog steeds in grote mate hoe gezond je bent en hoe oud je wordt. In kwetsbare wijken leven mensen gemiddeld acht jaar korter en ervaren zij ruim twintig jaar eerder gezondheidsproblemen dan in meer welvarende buurten. De leefomgeving kan zowel positief als negatief bijdragen aan gezondheid en gezondheidsverschillen. In kwetsbare wijken stapelen sociale en fysieke uitdagingen op, met gevolgen voor de gezondheid van inwoners. Denk aan luchtvervuiling, weinig groen, stress door armoede en beperkte toegang tot voorzieningen.

Gemeenten staan voor de uitdaging om deze hardnekkige gezondheidsverschillen aan te pakken. Maar hoe doe je dat effectief en integraal, samen met inwoners en partners uit het sociale én fysieke domein? Het nieuwe GezondIn Inspiratie- en Werkboek van Pharos en Platform31 ondersteunt gemeenten en hun partners bij het ontwikkelen van een gezonde leefomgeving, waarin gezondheid structureel wordt meegenomen in ruimtelijk beleid en wijkontwikkeling.

Opbouw van het boek

  • Uitleg over de relatie tussen leefomgeving en gezondheid(sverschillen) en hoe je met ongelijk investeren kunt zorgen voor gelijke kansen.
  • Drie strategieën om gezondheid en ruimte te verbinden, inclusief handvatten voor domeinoverstijgende samenwerking.
  • Praktijkvoorbeelden uit onder andere Eindhoven, Oss, Drenthe, Utrecht en Leeuwarden die laten zien hoe gezondheidsverschillen in de leefomgeving worden aangepakt, waarbij co-creatie met bewoners een belangrijke rol speelt.
  • Praktische werkvormen en tools voor samenwerken en co-creëren, waarmee je direct aan de slag kunt in jouw gemeente.
  • Tips en methodieken om inwoners te betrekken als volwaardige partners in beleid en uitvoering.

Dit werkboek is bedoeld voor beleidsmakers, professionals en partners in het fysieke en sociale domein die samen willen werken aan een rechtvaardige, gezonde leefomgeving voor iedereen.

De publicatie is tot stand gekomen in samenwerking met het RIVM (Programma Gezonde Leefomgeving), gemeenten, GGD’en, kennisinstellingen en bewoners en is een gezamenlijke uitgave van Pharos en Platform31.

Download het Inspiratie- en werkboek ondersteunende slides werkvormen hier.

Open

Laatste update:
18 juni 2026

Meer over

Type