Praktijkvoorbeeld

Gemeente Arnhem pakt armoede en schulden aan

Mensen met geldzorgen melden zich vaak pas na vier jaar bij een hulpinstantie. Gedurende deze vier jaar zijn hun schulden vaak al hoog opgelopen. Schulden hebben een grote invloed op de gezondheid van mensen. Daarom heeft de gemeente Arnhem sinds 2017 een brede schuldenaanpak, gericht op vroeg signalering en toegankelijkheid. In de gemeente werken ketenpartners met elkaar samen om mensen met geldzorgen beter, en vooral vroeger, te bereiken.

Schulden onder jongeren

De brede schuldenaanpak is gestart met een onderzoek naar schulden onder jongeren. De gemeente kon dit doen dankzij een gift van 1 miljoen euro van de Dullertsstichting. Uit dit onderzoek bleek dat jongeren liever niet naar het wijkteam gaan. Dit is een te hoge drempel. Jongeren kunnen nu anoniem een WhatsApp-bericht sturen voor informatie of een facetoface-gesprek aanvragen bij Opr€cht. Dit is een buddynetwerk om schulden bij jongeren te voorkomen en op te lossen. Ook kwam naar voren dat bepaalde regels niet passen bij jongeren. Zo mochten jongeren geen schulden afbetalen met studiefinanciering, omdat dit geleend geld is. Omdat deze schuldenstress ervoor kan zorgen dat jongeren hun school niet afmaken, kan dit nu wel. De jongere moet dan een perspectiefplan opstellen.

 

Buddynetwerk Opr€cht kijkt niet alleen naar armoede en schulden, maar ook naar gezondheid. De impact van schulden (en de stress die daardoor wordt veroorzaakt) op gezondheid is groot. Vaak gaat het dan om chronische stress. Het netwerk schakelt hiervoor wijkcoaches in. Volwassenen met geldzorgen krijgen ondersteuning van het sociaal wijkteam. Het wijkteam vraagt  ook naar iemands gezondheid. Het team heeft korte lijnen met huisartsen, praktijkondersteuners en Jeugdzorg.

Lokale samenwerking 

De gemeente maakt, samen met partners, het beleid en de visie voor de aanpak. Vervolgens gaan partijen in de stad aan de slag met die visie. Zo komen er halverwege 2021 regelloketten in de gemeente. Een regelloket is een fysieke én online plek waar je met alle vragen rondom geldzorgen terecht kan. De loketten zijn preventief en beschikbaar voor hulpverlening, bijvoorbeeld voor hulp bij administratie. Inwoners kunnen  ook  met juridische vragen terecht bij  sociaal raadslieden. De uitvoering ligt bij Rijnstad, een maatschappelijke organisatie op het gebied van welzijn en maatschappelijke dienstverlening.

Iedereen vroeg bereiken

Arnhem wil iedereen die kampt met armoede en schulden vroeg bereiken. Mensen melden zich vaak pas als ze al vier jaar geldzorgen hebben. Daarom is de gemeente in 2017 met het project Vroeg eropaf gestart. Deze outreachende aanpak is gericht op vroegsignalering en het ondersteunen van inwoners met financiële problemen. Het doel is om betalingsachterstanden en problematische schulden te voorkomen en zo nodig te verwijzen naar schuldhulpverlening.

Verder streeft de gemeente ernaar dat alle informatie begrijpelijk is voor iedereen. Daarbij is persoonsgericht werken, een van de 9 principes om gezondheidsverschillen duurzaam aan te pakken, belangrijk. Er wordt niet gericht op één doelgroep. In gesprekken komt snel genoeg naar voren welke vragen er leven. Ondernemers hebben bijvoorbeeld andere vragen en behoeften dan particulieren.

Liesbeth Gerritsen-Menkveld is sinds 2017 betrokken als projectleider. Zij vertelt: “We hopen dat het voor mensen met geldzorgen logisch wordt om naar het wijkteam of Opr€cht te gaan. Ook hopen we dat ketenpartners met elkaar en met inwoners bij wie ze geldzorgen vermoeden in gesprek blijven.”

Behaalde resultaten 

De gemeente heeft een praatplaat opgesteld. De praatplaat maakt helder wat de gemeente wenst rondom preventie: samen met de ketenpartners en inwoners in de stad signaleren en doorverwijzen. Dit lijkt te werken. Het aantal  aanvragen van jongeren tussen de 18 en 27 jaar bij de schuldhulpverleners van Opr€cht is tussen 2018 en 2020 gestegen van 4 naar 20 procent. Desondanks is het lastig te zeggen dat één specifieke actie voor deze stijging zorgt. Soms wordt er, door een integrale aanpak (ook een van de 9 principes), op meerdere beleidsterreinen wat gedaan.

Wat ging goed:

  • Laat de vraag van inwoners en betrokken partijen leidend zijn voor het beleid- en uitvoeringsplan Bedenk het lokaal en samen.
  • Een goede projectleider en de samenwerking in de stad zijn heel belangrijk.
  • De gift van 1 miljoen zorgde voor veel mogelijkheden en vrijer kunnen denken.
  • Zorg dat alles goed geregeld is. Wanneer de campagne aanslaat, moet je hier in de praktijk gelijk op in kunnen spelen.

Wat ging minder goed:

  • Opr€cht was in eerste instantie te weinig samen met jongeren opgestart. Hierdoor ervaarden jongeren drempels. De aanpassingen zorgde voor vertraging, maar ook voor meer maatwerk!

Meer informatie en documenten zijn hier te vinden. Lees ook het inspiratie- en werkboek armoede, schulden en gezondheid.